Expositie gemist 2013 en eerder

Wisselexposities

2013

GERBEN RYPMA

Van 8 augustus tot 31 oktober is in het Fries Landbouwmuseum te Earnewâld een overzichtexpositie te zien van dichter, schilder en boerenarbeider Gerben Rypma. Gerben Rypma woonde zijn hele leven in zijn geboortestreek rond de Sânfurderryp in de Zuidwesthoek tussen Blauwhuis en Oudega (W) en dat is ook de wereld die hij schilderde. Rypma’s werk is te omschrijven als realistisch met een romantische ondertoon. Zijn onderwerpen vond hij in het landschip om hem heen: water, boerderijen met vee, en zijn latere specialisme Friese koeien en paarden.

------------------------------------------------------------------------------------

‘Boerebern’

Foto-expositie van kinderen op de boerderij in Fries Landbouwmuseum

1 juli - 31 okt.

Uit de grote fotocollectie van het museum is een selectie gemaakt van afbeeldingen van kinderen op de boerderij. De foto’s komen voornamelijk uit de periode 1950 – 1980.

‘Boerebern’ laat kinderen zien spelend op de boerderij, knuffelend met dieren en daarnaast vaak werkend of een helpende hand toestekend. Want als iets kenmerkend is aan het werk op de boerderij dan is het wel dat iedereen in het gezin mee moet aanpakken om het werk klaar te krijgen.

Landschappelijk bekeken

Van 1 mei tot 31 juli 2013 organiseert het Fries Landbouwmuseum in Earnewâld de expositie ‘’Landschappelijk bekeken’’, hedendaagse antwoorden op de behangselschilderingen van Aldert - Jacobs van der Poort uit 1805.

In de expositie ’Landschappelijk bekeken’, zijn naast deze oude werken van Van der Poort, bijna dertig moderne landschappen te zien van veertien hedendaagse kunstenaars.

In juli 2012 kreeg het museum van de Ottema-Kingma Stichting de unieke behangsels van Aldert van der Poort in bruikleen. Deze zes schilderingen uit 1805 laten bijna alle landschappen van Friesland zien. Na omzwervingen door Europa hebben ze een permanente plek in het Fries Landbouwmuseum gekregen, een tweetal zijn momenteel in restauratie. In de expositie ’Landschappelijk bekeken’, zijn tegenover de oude werken, moderne landschappen te zien.
Van der Poort schilderde in 1805 nog waarheidsgetrouw, realistisch, wat overigens toen al ‘ouderwets’ aan het worden was, immers de opkomende empirestijl brak juist met, met landschappen beschilderde behangsels.

De kunstenaars van nu laten een mengeling van stijlen en technieken zien: qua stijl van fijnschilders tot expressionisten en qua techniek van kartonsnedes en marouflé tot olieverf.
ReinderOurensma bijvoorbeeld schildert in een bijna fotorealistische stijl, Dini Boogaard daartegenover levert figuratief werk met een expressionistische uitstraling met heftige kleurstellingen. Het werk van Christiaan Kuitwaard bereikt een punt waarin het beeld bijna verdwijnt en diffuus is geworden. Daar staan dan weer de expressieve schilderijen tegenover van mannen als Jentje Popma en de onlangs overleden Jan Frearks van der Bij.De landhekken die Jan Reinder Adema toont zijn gemaakt uit ribkarton, hij is een van de weinige kunstenaars die zo werkt.
De exposerende kunstenaars zijn: Christiaan Kuitwaard, Dinie Boogaart, Jan Reinder Adema, Marije Bouman, Janneke Hengst, Reinder Ourensma, Jentsje Popma, Jan Frearks van der Bij, Gosse Koopmans, Gerrit Wijngaarden, Wim vd Veer, Eddy Sikma, Evert Meilink en Margriet Boonstra.

---------------------------------------------------------------------------------

Expositie ‘’VERGADERBOEREN’’

‘Een geschiedenis van de georganiseerde landbouw’

Van 14 mei tot 1 november 2012 was in het Fries Landbouwmuseum in Earnewâld de expositie ‘vergaderboeren, een geschiedenis van de georganiseerde landbouw’ te zien.

De landbouw heeft sinds 150 jaar een hoge organisatiegraad gekregen. Het begint met de oprichting van ‘Landbouwmaatschappijen’ rond 1850. Grote boeren nemen zitting in de besturen om samen met lokale bestuurders, gezeten burgers en grootgrondbezitters de landbouw naar een hoger peil te brengen. Het is het begin van een ongekende groei van zelforganisatie die rond 1880 uitmondt in een veelheid aan samenwerkingsverbanden en coöperaties. Centraal in deze ontwikkeling staat de boer - bestuurder, oftewel de ‘vergaderboer’.

Vriesche Genootschap van proefondervindelijke landbouw

In 1834 is het ‘Vriesche Genootschap van proefondervindelijke landbouw‘ de eerste landbouworganisatie in ons land. Na korte tijd neemt de ‘Friese Maatschappij van Landbouw’ het werk over (1852). Doel is het bevorderen van de belangen van de landbouw in Friesland. Met de oprichting van de eerste zuivelcoöperatie (Warga 1886) begint de opbouw van de georganiseerde landbouw pas echt. Deze loopt door tot midden jaren 1960. Friesland telt dan een twintigtal verschillende bedrijfstakcoöperaties. Binnen deze bedrijfstakken zijn soms wel honderd lokale coöperaties te vinden. In 1966 bijvoorbeeld had Friesland 268 landbouwcoöperaties. Voorbeelden zijn de zuivelindustrie met meer dan honderd zuivelcoöperaties, met daarboven weer ‘topcoöperaties’ zoals de Frico en de CCF.

Andere voorbeelden zijn: boerenleenbanken (112 vestigingen), verzekeringen, boekhouding (CCLB), grasdrogerijen, zaaizaad- en pootgoedhandel (ZPC), exportslachterijen, K.i.-verenigingen, coöperatieve aankoopverenigingen (CAF), landbouwwerktuigencoöperaties en tal van aanverwante organisaties. Als paraplu hing daar het ILC boven: het ‘Instituut van de landbouwcoöperatie’, dat in Oranjewoud een eigen Coöperatiecentrum had. Het gaf het bekende tijdschrift ‘Bolwerk’ uit alsmede de befaamde kalenders.

Jan Kops

Het Landbouwmuseum toont een unieke collectie materialen, die onder meer afkomstig zijn uit de bibliotheek van de Universiteit Wageningen en Tresoar.

Het begint allemaal met Jan Kops, de eerste landbouwambtenaar van Nederland, die in 1800 begint met een enquête naar de toestand va de landbouw in Nederland. Hij is ook de stichter van het Kabinet van werktuigen, de eerste landbouwwerktuigenexpositie: er zijn onder andere catalogussen te zien uit die tijd (1840) maar ook een model van een karnmolen die eens in het kabinet van werktuigen te Groningen stond. Verder zijn er een aantal uiterst zeldzame modellen te zien van de miniaturen van landbouwwerktuigen van Van Brakell den Eng, die als voorbeeld dienden voor bouwers van werktuigen.

Aanvankelijk is de ontwikkeling van de landbouw in handen van notabelen en grootgrondbezitters. Maar langzaamaan beginnen boeren zich te organiseren. Eind 19e eeuw, met name veroorzaakt door de grote landbouwcrisis, neemt de boer zelf de teugels in handen. Er ontstaat een coöperatieboom van ongekende omvang. In geen enkele bedrijfstak is zoveel gecoöpereerd als in de landbouw.

Voor het verhaal van de Friese coöperaties kan het museum uit eigen collectie putten, waaronder gedenkborden van allerlei soort. Ook is de volledige lijn van I.l.C. kalenders te zien: van 1948 tot 1992.

EXPOSITIE 2013

'De helft is verdwenen'

Expositie in kader ''Jaar van de Boerderij''

Waldsein-fiskersspultsje EARNEWALD - In 2003 toen er voor het eerst een ''Jaar van de Boerderij'' werd georganiseerd maakte fotograaf Han Reeder een tocht door Friesland en legde op de foto bijgebouwen vast die verdwaald op het erf of in het landschap stonden: hokjes, huisjes, stookhutten noem maar op.

Nu, tien jaar later, maakte hij weer een rit langs die gebouwen en het blijkt dat de helft ondertussen verdwenen is. De anderen zijn soms aangepast of verbouwd.
In de foto-expositie ''De helft is verdwenen'', laat hij beide situaties zien. De geschiedenis van de bijgebouwtjes kan symbool staan voor het snel veranderende platteland. Net als de oude boerderijen verdwijnen ze of krijgen ze een andere functie.

Fotograaf Han Reeder (1939) uit Sneek is autodidact. Thema's in zijn werk, oriëntatiepunten zoals hij ze zelf noemt, zijn natuur, landschap en het licht. Reeder: ''De werkelijkheid zoals die zich aandient is niet meer dan vertrekpunt. Het concept is de stuwende kracht in het creatieve proces. Omdat het concept natuurlijk niet beperkt blijft tot het realiseren van één werk, ontstaat van werk naar werk, al doende iets van een verhaal. Ik werk dan ook graag seriematig.''

De expositie is in het museum te zien van 10 april tot 23 juni. Het museum is elke dag open van 10:00 - 17:00 uur. M.u.v. feestdagen.

EXPOSITIE GEMIST 2012

Foto-expositie Johan Witteveen

In het Fries Landbouwmuseum in Earnewâld hangt momenteel een foto-expositie van fotograaf Johan Witteveen (Leeuwarden 1942). Net als Johannes Doedes de Jong legde Witteveen gedurende bijna vier decennia het boerenleven in Friesland vast. Zijn afbeeldingen met name uit de jaren 1970 laten een veranderende landbouw zien: niet meer nostalgisch zoals De Jong ze vastlegde, maar van de nieuwe tijd met de eerste ligboxenstallen, torensilo’s en de opkomende mechanisatie.

Witteveen ziet z’n oeuvre vooral als werk, als opdracht, gewoon de afbeelding maken die door de opdrachtgever gevraagd werd. Maar wie zijn afbeeldingen bekijkt ziet wel degelijk de artistieke kant ervan. Hij kan het niet laten toch even een mooie dreigende wolkenlucht mee te nemen, of strakke voren in pas geploegd land, of de witte dampen die uit de neusgaten van koeien komen in een koude ligboxenstal.

Witteveen leerde het vak van Johannes Doedes de Jong. Na de middelbare school ging hij in 1960 werken voor de toen al bekende fotograaf. Hij maakte voor het bureau van De Jong foto’s voor onder andere de Friese Koerier, het Fries landbouwblad en coöperaties als de CCF, de CAF en de Frico.

Na zeven jaar koos Witteveen voor een eigen weg en vestigde zich als zelfstandig fotojournalist. Hij breidde zijn werkterrein uit tot heel Nederland en fotografeerde uiteenlopende onderwerpen, inclusief Koninklijke bezoeken waarvoor hij geaccrediteerd was.

De landbouw bleef een belangrijke plaats innemen naast het algemener werk. Hij werkte voor agrarische bladen zoals Boerderij en het Agrarisch Dagblad. Ook zijn veel afbeeldingen van hem te vinden in het ‘Bolwerk’ het lijfblad van het instituut van de Landbouwcoöperatie (ILC).

In de expositie zijn met name die foto’s te zien. In 1998 stopte Witteveen met z’n werkzaamheden en vertrok naar Zuid-Frankrijk. Sinds 2004 woont hij weer in Fryslân.

AFRON expositie

Een gedeelte van het museum wordt momenteel ingericht door de AFRON:
De Friese vereniging voor historische landbouw heeft als doelstelling het verzamelen, registreren en exposeren van oude agrarische werktuigen te bevorderen en te ondersteunen.

Expositie 'METEN en WEGEN in de landbouw'.

22 mei - 31 oktober 2012

Sinds mensenheugenis worden landbouwproducten zoals tarwe, rijst, aardappelen en groente voor eigen gebruik verbouwd en wordt vee gehouden voor de melk en het vlees. Als de opbrengst groter is dan voor eigen gebruik nodig, wordt de rest geruild tegen andere producten of verkocht tegen betaling van waardevolle voorwerpen of geld. Voor deze handel is het nodig dat de hoeveelheid product afgemeten kan worden in korven, tonnen of schaaltjes of het gewicht van het product te bepalen of de maat ervan vast te stellen.

Aanvankelijk worden voor het meten de eigen handen en voeten gebruikt zoals de duim, de voet of de lengte van de el. Voor het wegen worden eenvoudige evenaars gebruikt waarbij de hoeveelheid product, bewerkte vlasvezels bijvoorbeeld, in evenwicht wordt gebracht met het gewicht van 'een steen'.

Losse producten en vloeistoffen worden aanvankelijk per kom verhandeld en de maat van die kom was per streek wisselend van grootte. Later heeft men afspraken gemaakt over de afmetingen er van. Zo werd melk per liter verkocht en werden graan en aardappelen per ton van een halve hectoliter of mud afgemeten. In Friesland is de benaming van een hoeveelheid consumptieaardappelen verschillend. Men kent de mud van 70 kilogram, de halve mud, de 'tonne' of 'it kuorfol' van 35 kilo en dan ook nog een 'kynsen' . Droge waren zoals granen en zaden worden per 'schepel' of 'kop' afgemeten in cilindervormige 'graanmaten' die met een strijkstok vlak afgestreken worden. Vloeistof, zoals melk, wordt in maten van een hele of halve liter afgemeten.

Later zijn er gereedschappen en werktuigen ontwikkeld zoals bascules en 'snelwegers' om preciezer en sneller te kunnen meten en wegen. Momenteel is dat alles al weer vervangen door automatisch werkende en elektronisch bediende weeg- en vulmachines.

Veel leden van de Friese vereniging voor historische landbouw AFRON zijn in het bezit van oude bascules, balans-weegschalen, winkel-weegschalen en knop- en krukgewichten in verschillende maten en afmetingen en uit verschillende perioden. Deze zomer is er door de AFRON in het Frysk Lânboumuseum te Earnewâld een expositie ingericht met attributen die te maken hebben met het meten en wegen in de land- en tuinbouw. Bekende en minder bekende voorwerpen en veel fotomateriaal laten iets zien van de rijke historie van het meten en wegen. Naast de alom bekende weegschaal is er ook een schepel, een slûkstroweger, verschillende gewichten en zift-maten uit de bloembollenteelt.

De expositie is dagelijks te bezichtigen vanaf 23 mei tot en met 31 oktober 2012 in het Fries Landbouwmuseum te Earnewâld. Tevens kunt u de vaste collectie van het landbouwmuseum en de tijdelijke expositie 'Vergaderboeren, een geschiedenis van de georganiseerde landbouw' bekijken.

Frysk Lânbou Museum Koaidyk 8b 9264 TP Earnewâld Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.	Telefoon	0411-53564233
	Fax	0411-53564233