Nieuwe aanwinsten

Schilderij Joh. Elsinga
'Gezicht op Hijum'
 
 
 
 
 
 
 
 
 
2000 jaar oud paardenskelet

april 2014 Bijzondere vondst

Een enige tijd geleden, door het Fries Landbouwmuseum in Earnewâld, verworven skelet van een paard, blijkt maar liefst 2.000 jaar oud te zijn. Het gaat om het skelet van merrie. Het paard moet afkomstig zijn uit een terp in Friesland. Er zijn aanwijzingen dat het skelet in de jaren dertig nabij Ferwerd gevonden is. Het Fries Landbouwmuseum kreeg het paard enige tijd geleden van de Universiteit van Wageningen, die vanwege verhuizing een zolderopruiming hield. In een koperen houdertje op het voetstuk van het frame, waar het paard op staat, zat een vergeeld papiertje met de tekst  ’Paard uit de terpen’
Uit een C-14 datering komt nu haar echte leeftijd naar voren: 2.000 jaar oud. Het ‘hynderke’ is vanaf het museumweekend (zaterdag 5 april) te bewonderen in het museum.  Complete paardenskeletten uit de ijzert
ijd en de vroeg-Romeinse tijd zijn erg zeldzaam.

 

September 2012: Schilderijen Aldert Jacobs van der Poort

Zes grote schilderingen uit 1805 naar Museum
Van Bourgondië naar Earnewald

 
Begin juni kreeg ons museum de vraag van de Ottema Kingma Stichting Friesland of er belangstelling was voor een zestal zeer grote behangsels (plm 2.80 meter hoog en in totaal 10 meter breed op linnen) van de schilder Aldert Jacobs van der Poort. Het ging om een aantal voorstellingen uit 1805 met landschappen en boeren. Ze werden te koop aangeboden bij veilinghuis Christie's in Parijs. Zo’n kans doet zich niet vaak voor en ons antwoord was dan ook meteen positief: ‘’Dat moat altyd wêze!’’. Op 15 juli j.l. zijn ze vanuit de Franse hoofdstad in het museum gearriveerd. Op zes september zijn ze gepresenteerd in aanwezigheid van gedeputeerde mw. Jannewietske de Vries. 
Ze overtreffen de verwachtingen: het is een boppeslach voor ons als museum maar ook voor de ‘collectie Friesland!’
 
De zes werken zijn gemaakt door Aldert Jacobs van der Poort, die op 24 november 1771 in Dokkum werd geboren en al op 36-jarige leeftijd overleed. Van hem is vrij weinig werk bekend, maar wat er is, waaronder een schetsboek, laten zien dat Van der Poort in elk geval een veelzijdig kunstenaar was. In 1792 ging hij in de leer bij Harmen Wouter Beekkerk in Leeuwarden waar hij zijn leeftijdsgenoot en medeleerling Willem Bartel van der Kooi ontmoette. Na de schildersopleiding keerde hij  terug naar Dokkum waar hij tot 1800 verbleef. Hij huwde Jedske Eggink en vertrok naar Leer in Oost-Friesland . Aanvankelijk kon hij hier als schilder nauwelijks emplooi vinden en moest hij als verver in het bestaan voorzien. Spoedig kon hij er ook schilderlessen geven en kreeg hij enige portretopdrachten. In 1803 keerde hij terug naar Leeuwarden waar hij tot zijn dood op13 maart 1807 werkte, onder meer aan de bovengenoemde landschappen.
Daarvoor had hij al ander werk gemaakt. In stedelijke Kunstverzameling van Leeuwarden wordt bijvoorbeeld een interessant schetsboek van de kunstenaar bewaard. Het bevat een reeks portretten maar ook een flink aantal studies van kruiden-, aardappel-en bonenplanten en bomen waarbij Van der Poort een voorkeur voor de eik laat blijken. Het zijn studies naar de natuur en moeten te maken hebben gehad met de voorbereidingen voor de grote landschappen. Op één van schilderingen staat bijvoorbeeld een bonenveld afgebeeld. 
 
Zeldzaam
De schilderingen zijn opmerkelijk vanwege de zeldzaamheid. Tussen het einde van de zeventiende eeuw met schilders als Mancadan en het begin van de twintigste eeuw met schilders als Ydema, Elzinga, Wiersma zijn er op bijna geen landschappen in Friesland geschilderd. In de ontwikkeling van de Nederlandse landschapsschilderkunst nemen ze zodoende een bijzondere plaats in.
Tussen het midden van de achttiende en het midden van de negentiende eeuw zijn er nauwelijks frissere landschappen geschilderd. De schilders legden die periode allereerst romantische of allegorische taferelen vast en kozen daarvoor soms het landschapschap als compositieschema. De arcadische beeldverhalen – opgeschilderde - behangsels kwamen ze ook veelvuldig voor - zijn hoe schitterend geschilderd ook nauwelijks landschappen te noemen.
Bij deze serie grote doeken van Van der Poort wel: hem ging het om de enkelvoudige waarheid van het land met dieren en werkende mensen. ‘’Daarom is het van groot belang dat de doeken teruggevonden zijn, nadat ze aan het begin van onze eeuw uit het huis van de Nieuwestad verkocht waren’’, aldus Peter Karstkarel, die er in november 1984 al een artikel aan wijdde in de Leeuwarder Courant.

makkeynfryslan

Timeskaters 

Frysk Lânbou Museum
Koaidyk 8b
9264 TP  Earnewâld

Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
  Telefoon 0511-539420   geregistreerd-museum
  Fax 0511-539697